Sau dịp nghỉ lễ, giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi đột ngột, số ca cảm cúm tăng rõ rệt. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp sốt, đau họng hay mệt mỏi đều nguy hiểm. Nhiều người lo lắng quá mức, trong khi số khác lại chủ quan.
Vậy khi nào chỉ là cảm nhẹ? Làm sao phân biệt cảm thông thường với cúm nặng hoặc biến chứng hô hấp? Hiểu đúng sẽ giúp bạn xử trí an toàn, tránh lạm dụng thuốc và không bỏ sót dấu hiệu nguy hiểm.
Cảm nhẹ là gì?
Triệu chứng cảm nhẹ gồm sổ mũi, đau họng và sốt nhẹ do nhiễm virus hô hấp trên
Cảm nhẹ (common cold mức độ nhẹ) là tình trạng nhiễm virus đường hô hấp trên, thường do rhinovirus, coronavirus thông thường, adenovirus hoặc virus cúm nhẹ gây ra.
Virus xâm nhập qua mũi - họng, kích hoạt phản ứng miễn dịch tại chỗ. Cơ thể giải phóng các cytokine và chất trung gian gây viêm, tạo ra các triệu chứng:
-
Sốt nhẹ
-
Nghẹt mũi, sổ mũi
-
Đau họng
-
Ho khan
-
Đau đầu nhẹ
-
Mệt mỏi.
Đây là phản ứng bảo vệ sinh lý bình thường. Hệ miễn dịch đang hoạt động để loại bỏ tác nhân gây bệnh.
Khi nào chỉ là cảm nhẹ?
Một đợt nhiễm virus được xem là nhẹ nếu đáp ứng các tiêu chí sau:
1. Sốt không quá cao và không kéo dài
-
Nhiệt độ dưới 38,5°C
-
Sốt giảm sau nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc hạ sốt đúng liều
-
Không sốt cao liên tục trên 48 giờ.
Sốt nhẹ có vai trò hỗ trợ miễn dịch vì môi trường nhiệt độ cao làm giảm khả năng nhân lên của virus.
Ngược lại, sốt trên 39°C hoặc kéo dài nhiều ngày có thể gợi ý nhiễm trùng nặng hơn.
2. Triệu chứng chủ yếu ở đường hô hấp trên
Cảm nhẹ thường chỉ ảnh hưởng vùng mũi và họng, bao gồm:
-
Nghẹt mũi, chảy mũi trong
-
Hắt hơi
-
Đau rát họng
-
Ho khan hoặc ho ít đờm.
Không có:
-
Khó thở
-
Thở nhanh
-
Đau ngực
-
Tím môi.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần loại trừ viêm phổi hoặc viêm phế quản.
3. Mệt mỏi ở mức chịu đựng được
Người bệnh có thể:
-
Cảm thấy uể oải
-
Đau nhức nhẹ
-
Ăn uống giảm nhẹ.
Nhưng vẫn:
-
Đi lại bình thường
-
Tỉnh táo
-
Không lơ mơ.
Mệt kiệt sức, choáng váng hoặc lơ mơ không phải biểu hiện của cảm nhẹ.
4. Diễn tiến điển hình 5 - 7 ngày
Cảm nhẹ thường có chu kỳ:
-
Ngày 1 - 2: triệu chứng tăng dần
-
Ngày 3 - 4: đạt đỉnh
-
Ngày 5 - 7: giảm dần.
Nếu sau 7 - 10 ngày không cải thiện hoặc nặng hơn, cần đánh giá lại.
Phân biệt cảm nhẹ với cúm mùa
Phân biệt cảm nhẹ và cúm mùa dựa vào mức độ sốt và đau nhức cơ thể
Cúm mùa (Influenza) thường nặng hơn cảm thông thường. Dấu hiệu gợi ý cúm:
-
Sốt cao đột ngột
-
Đau cơ rõ rệt
-
Mệt nhiều
-
Ho khan nhiều
-
Có thể đau đầu dữ dội.
Trong khi đó, cảm nhẹ tiến triển chậm hơn và ít gây đau cơ toàn thân.
Khi nào không còn là cảm nhẹ?
Dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám khi sốt cao, khó thở hoặc đau ngực do cảm cúm
Cần đi khám ngay nếu có một trong các dấu hiệu:
-
Sốt trên 39°C hoặc không hạ sau 2 ngày
-
Ho nhiều, đờm đặc xanh vàng kéo dài
-
Khó thở hoặc thở nhanh
-
Đau ngực
-
Môi tím
-
Mệt kiệt sức
-
Người có bệnh nền tim mạch, tiểu đường, hen suyễn.
Đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai, triệu chứng có thể diễn tiến nhanh hơn.
Vì sao sau Tết hoặc sau kỳ nghỉ dễ chỉ bị cảm nhẹ?
Sau giai đoạn:
-
Thức khuya
-
Ăn uống nhiều chất béo và đường
-
Uống rượu bia
-
Di chuyển nhiều
-
Giao tiếp đông người.
Hệ miễn dịch suy giảm tạm thời. Virus dễ xâm nhập nhưng nếu cơ thể vẫn còn nền miễn dịch tốt, phản ứng thường chỉ ở mức nhẹ. Đó là lý do nhiều người sau Tết chỉ bị “cảm vặt” vài ngày rồi khỏi.
Cách xử trí khi chỉ là cảm nhẹ
Chăm sóc cảm nhẹ tại nhà bằng nghỉ ngơi, uống nước ấm và theo dõi nhiệt độ
Nếu xác định là cảm nhẹ, bạn có thể chăm sóc tại nhà bằng cách:
-
Nghỉ ngơi đầy đủ
-
Uống nhiều nước ấm
-
Theo dõi nhiệt độ
-
Súc họng nước muối
-
Giữ ấm cổ và ngực.
Không nên tự ý dùng kháng sinh vì cảm thông thường do virus gây ra.
Vai trò của hệ miễn dịch trong cảm nhẹ
Cảm nhẹ cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động hiệu quả. Cơ thể kiểm soát được virus mà không để bệnh lan rộng.
Các yếu tố giúp miễn dịch hồi phục nhanh:
-
Hạn chế rượu bia
-
Bổ sung rau xanh và trái cây
-
Giảm stress.
Miễn dịch khỏe mạnh là yếu tố quyết định bệnh chỉ dừng lại ở mức nhẹ.
Kết luận
Cảm nhẹ là tình trạng nhiễm virus đường hô hấp trên mức độ nhẹ, thường tự khỏi trong vòng 5 - 7 ngày nếu nghỉ ngơi hợp lý.
Dấu hiệu quan trọng để xác định chỉ là cảm nhẹ gồm:
-
Sốt thấp
-
Không khó thở
-
Mệt ở mức chịu được
-
Cải thiện dần theo thời gian.
Hiểu đúng về cảm nhẹ giúp bạn không hoang mang, không lạm dụng thuốc và biết khi nào cần đi khám để tránh biến chứng.
