Đi du lịch, công tác hoặc chỉ đơn giản là đổi chỗ ở vài ngày, nhiều người bỗng gặp tình trạng đầy bụng, khó tiêu, táo bón, đau bụng hoặc tiêu chảy dù trước đó hệ tiêu hóa khá ổn định.
Điều này không hẳn có nghĩa “đường ruột yếu”. Khi đi xa, cơ thể phải thích nghi cùng lúc với giờ ăn, món ăn, nguồn nước, giấc ngủ, môi trường và thói quen đi vệ sinh mới. Tất cả đều có thể tác động đến hoạt động của đường tiêu hóa.
Thay đổi lịch sinh hoạt làm nhu động ruột thay đổi
Đường ruột chịu ảnh hưởng khá nhiều bởi giờ ăn, giấc ngủ, vận động và thói quen đại tiện.
Khi đi du lịch, chúng ta thường:
-
Dậy sớm hoặc thức khuya hơn.
-
Ăn không đúng giờ.
-
Ngồi trên xe, máy bay nhiều giờ.
-
Vận động nhiều hoặc ít hơn bình thường.
-
Nhịn đi vệ sinh vì không quen nhà vệ sinh công cộng.
Thay đổi ăn uống và sinh hoạt khi du lịch có thể khiến đường ruột dễ rối loạn
Những thay đổi này có thể làm nhu động ruột chậm lại, khiến phân lưu lại lâu hơn và dễ gây táo bón.
Đó là lý do có người ở nhà ngày nào cũng đi vệ sinh đúng giờ nhưng chỉ cần đi chơi 2-3 ngày đã bắt đầu khó đi ngoài.
Ăn uống khác ngày thường khiến bụng dễ “phản ứng”
Ẩm thực là một phần thú vị của mỗi chuyến đi, nhưng cũng đồng nghĩa chế độ ăn có thể thay đổi rất nhanh.
Có người bình thường ăn khá thanh đạm nhưng khi du lịch lại tăng đột ngột lượng:
-
Đồ chiên rán.
-
Thịt nướng.
-
Đồ cay.
-
Đồ ngọt.
-
Cà phê, bia rượu.
-
Thức ăn nhiều chất béo.
Trong khi đó, lượng rau, trái cây và chất xơ lại giảm.
Ăn ít chất xơ, uống ít nước và ít vận động có thể góp phần gây táo bón. Ngược lại, nếu đột ngột ăn quá nhiều rau, trái cây hoặc món lạ, một số người lại dễ đầy hơi, chướng bụng hoặc đi ngoài nhiều hơn.
Uống đủ nước, ăn đủ chất xơ và không nhịn đi ngoài giúp hạn chế táo bón khi đi xa
Vấn đề đôi khi không nằm ở một món ăn cụ thể mà ở việc đường ruột phải thích nghi với chế độ ăn thay đổi quá nhanh.
Thực phẩm và nguồn nước mới có thể gây tiêu chảy
Một nguyên nhân quan trọng khác là nhiễm virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng từ thức ăn và nước uống.
Tiêu chảy khi đi du lịch thường dễ xảy ra hơn khi:
-
Ăn thực phẩm sống hoặc chưa chín kỹ.
-
Ăn hải sản sống.
-
Uống nước không đảm bảo.
-
Dùng đá viên từ nguồn nước không rõ.
-
Ăn thức ăn để lâu ở nhiệt độ phòng.
-
Vệ sinh tay không tốt trước khi ăn.
Vì vậy, không nên mặc định cứ đau bụng, tiêu chảy khi đi chơi là do “không hợp đồ ăn”. Một số trường hợp thực sự là nhiễm trùng đường tiêu hóa.
Ăn chín uống an toàn và giữ vệ sinh tay giúp giảm nguy cơ tiêu chảy khi du lịch
Hệ vi sinh đường ruột cũng phải thích nghi
Đường ruột chứa hàng nghìn tỷ vi sinh vật. Thành phần của hệ vi sinh có thể thay đổi khi chế độ ăn, môi trường sống và thói quen sinh hoạt thay đổi.
Khi đi xa, bạn có thể ăn những món hoàn toàn khác, tiếp xúc với môi trường mới và có lịch ngủ nghỉ khác ngày thường. Những yếu tố này có thể làm hệ vi sinh đường ruột biến đổi tạm thời.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cứ đi du lịch là hệ vi sinh bị “phá hỏng”. Hệ vi sinh có khả năng thích nghi khá tốt và thường có thể ổn định trở lại khi sinh hoạt bình thường.
Do đó, cũng không nhất thiết phải uống men vi sinh sau mọi chuyến đi nếu không có chỉ định hoặc nhu cầu cụ thể.
Thiếu ngủ và lệch múi giờ cũng ảnh hưởng đến tiêu hóa
Những chuyến bay dài hoặc lịch trình phải thức khuya, dậy sớm có thể làm đồng hồ sinh học của cơ thể bị xáo trộn.
Không chỉ khiến chúng ta buồn ngủ và mệt mỏi, thay đổi nhịp sinh học còn có thể đi kèm:
-
Đầy bụng.
-
Chán ăn.
-
Khó tiêu.
-
Đau bụng.
-
Táo bón hoặc thay đổi số lần đi ngoài.
Đường ruột cũng có nhịp hoạt động liên quan đến chu kỳ ngày - đêm. Vì vậy, việc liên tục ăn, ngủ và đi vệ sinh sai giờ quen thuộc có thể khiến hệ tiêu hóa hoạt động thất thường hơn.
Stress khi đi xa cũng có thể khiến bụng khó chịu
Không phải chuyến du lịch nào cũng hoàn toàn thư giãn.
Chậm chuyến bay, lịch trình dày, nơi ở mới, lo lắng tìm nhà vệ sinh hoặc sợ ăn phải món không hợp đều có thể tạo ra căng thẳng.
Não và đường ruột liên lạc với nhau thông qua trục não - ruột. Khi căng thẳng, nhu động ruột và độ nhạy cảm của đường tiêu hóa có thể thay đổi.
Vì vậy, có người stress thì táo bón, nhưng người khác lại đau bụng và muốn đi ngoài liên tục.
Tình trạng này thường rõ hơn ở những người vốn có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc hội chứng ruột kích thích.
Làm sao giữ đường ruột ổn định khi đi du lịch?
Không cần chuẩn bị quá phức tạp. Quan trọng nhất là cố gắng giữ lại những thói quen cơ bản:
-
Uống nước đều trong ngày.
-
Không bỏ bữa hoặc ăn quá thất thường.
-
Duy trì lượng rau, trái cây và chất xơ phù hợp.
-
Không đột ngột ăn quá nhiều thực phẩm lạ.
-
Tranh thủ đứng dậy, đi bộ nếu phải ngồi lâu.
-
Không cố nhịn đi vệ sinh.
-
Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
-
Ưu tiên thực phẩm nấu chín, còn nóng.
-
Thận trọng với thực phẩm sống và nguồn nước không đảm bảo.
Người vốn có đường ruột nhạy cảm nên hạn chế những món đã biết thường xuyên gây đầy bụng, tiêu chảy hoặc đau bụng cho mình.
Sau khi trở về, nên nhanh chóng quay lại giờ ăn, giờ ngủ và sinh hoạt bình thường để hệ tiêu hóa có thời gian ổn định.
Khi nào rối loạn tiêu hóa sau du lịch cần đi khám?
Các triệu chứng nhẹ như đầy hơi hoặc táo bón vài ngày thường có thể tự cải thiện.
Tuy nhiên, nên đi khám nếu xuất hiện:
-
Tiêu chảy kéo dài trên 2 tuần.
-
Sốt cao.
-
Phân có máu.
-
Đau bụng dữ dội hoặc liên tục.
-
Nôn nhiều.
-
Khát nhiều, tiểu ít, chóng mặt hoặc dấu hiệu mất nước.
-
Táo bón kèm đau bụng, nôn hoặc không trung tiện được.
-
Sụt cân không rõ nguyên nhân.
Đặc biệt, tiêu chảy kéo dài sau một chuyến đi xa có thể cần kiểm tra thêm nguyên nhân nhiễm khuẩn hoặc ký sinh trùng.
Đi du lịch khiến đường ruột rối loạn không chỉ vì thức ăn
Một chuyến đi có thể đồng thời làm thay đổi món ăn, nguồn nước, giờ ăn, giấc ngủ, vận động, môi trường và thói quen đi vệ sinh.
Giữ giờ ăn, giấc ngủ và vận động ổn định giúp đường ruột thích nghi tốt hơn khi đi xa
Vì vậy, đường ruột phản ứng khác ngày thường là chuyện khá phổ biến.
Hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp chúng ta chăm sóc hệ tiêu hóa phù hợp hơn, thay vì cứ thấy đầy bụng, táo bón hay tiêu chảy sau chuyến đi là cho rằng cơ thể “yếu” hoặc đường ruột đã mất cân bằng nghiêm trọng.
